Troid Tedavi Op.Dr.Hakan Evrüke

Tiroid Kanserleri Nasıl Tedavi Edilir?

Tüm tiroid kanserli   hastalarda (tümör çapı ne olursa olsun)  mutlaka uygulanması gereken  dört tedavi  basamağı vardır ve bunlar sırasıyla şöyledir:

1. Ameliyat: Ameliyatla  tiroid bezinin hepsi çıkarılır.
2. Radyoaktif iyot tedavisi:  Ameliyattan 4-6 hafta sonra radyoaktif iyot tedavisi yapılır.
3. Levotiroksin ilacı ile tedavi
4. Belirli aralarla takip: Tiroglobulin, tiroglobulin antikoru ve vücut taraması ile takip yapılır.

Bu tedavi basamakları uygulanan tiroid kanserli hastalarda kanser çoğunlukla yok olmaktadır. Ancak ameliyat yetersiz yapılırsa veya  tiroid bezinin hepsi alınmaz ise; yahut da radyoaktif iyot tedavisi yapılmaz ise kanser nüksü sık görülmektedir.

Radyoaktif iyot Tedavisinin Yan etkisi Var mıdır?

Radyoaktif iyot tedavisi sırasında hafif bulantı olabilir. Tükrük bezlerine radyasyonun etkisi ile ağızda metalik tat gelişebilir ve ağız kuruluğu birkaç hafta sürebilir.

Tekrarlanan  radyoaktif iyot tedavileri tükrük bezlerinde tükrük akımını azaltabilir ve taş oluşturabilir.

Karaciğer testlerinde de geçici değişiklikler olabilir.

Bazen  radyoaktif iyot  verildikten hemen  sonra tiroid bezi iltihabı (radyasyon tiroiditi) oluşabilir ve bu hastalarda boyunda hassasiyet,  tiroid hormonlarında hafif yükseklik nedeniyle çarpıntı, terleme gibi şikayetler, yutkunmakta zorluk ve kulak ağrısı gelişir. Bu tür şikayetleriniz olduğunda hemen doktorunuza müracaat ediniz. Bu hastalarda  kortizon tedavisi  faydalı olmaktadır.

Radyoaktif iyot tedavisini tek doz alan 19-50 yaş arası kadınların yaklaşık % 30’unda geçici  yumurtalık yetmezliği, kısa süreli  adet kesilmesi (12 ayı geçmeyen) ve geçici FSH ve LH  hormon yüksekliği gelişebilir.   

Genç erkeklerde ise   radyoaktif iyot  dozuna bağlı olmakla beraber 1/3 erkekte  testiste hafif hasar ve buna bağlı olarak FSH hormonunda yükselme gelişebilir. Bu durum 9 ay içinde normale döner. Bazı  hastalarda  sperm sayısında azalma  olur ve daha sonra düzelir.

Radyoaktif iyot tedavisinden sonra dikkat etmeniz gereken  hususlar:

Radyoaktif iyodun  büyük bir kısmı dışkı ve idrarla, bir kısmı da tükürük ve ter gibi vücut sıvılarıyla vücudunuzdan atılır. Ayrıca radyoaktif  iyot  vücudunuzda  bir süre kalacağından ve radyasyon yayacağından  çevrenizde bulunanlar radyasyona maruz kalacaktır. Bu nedenle  akrabalarınızı, yakınlarınızı, arkadaşlarınızı, iş arkadaşlarınızı ve diğer kişileri korumak sizin sorumluluğunuzdadır.

Almış olduğunuz radyoaktif maddeden dolayı yakınınızda bulunan kişiler hem vücudunuzdaki maddenin sebep olacağı dış ışınlanmadan hem de vücudunuzdaki maddenin idrar, ter, tükürük gibi vücut sıvılarınızla atılmasından dolayı  radyasyonun etkilerine maruz kalabilirler.Bu nedenle şu kurallara uyunuz:

• Hastane çıkışında 10 saat süresince kesinlikle toplu taşıma araçlarına binmeyin. Taksi veya özel arabayla yolculuk edebilirsiniz ancak aracın arkasında ve sürücüden en uzak tarafta oturun. Aynı sürücü ile yolculuk iki saati aşmamalıdır. Diğer yolcuların radyasyona daha az maruz kalmasını sağlamak için gerekli önlemleri alın. Örneğin sürekli olarak aynı yolcunun yanında oturmayın, belli sürelerle yer değiştirin. Eğer boş yer varsa diğer yolculardan en uzak yere oturun.
• Evde ve işte çevrenizde bulunan kişilerden mümkün olduğunca uzak durun. Çevrenizdeki kişilerle aranızda en az 1 metre mesafe bırakın ve 1 saatten fazla bir arada kalmayın. Daha uzun süre bir arada bulunmanız gerektiğinde aranızda en az 2 metre mesafe bırakın.
• Bebekler ve 10 yaşından küçük çocuklarla yakın temasta bulunmayın. Onlara sarılmayın ve kucaklamayın. Çocuklar radyasyona karşı yetişkinlere kıyasla daha hassastır.
• Küçük çocuklarınız varsa çocuğunuzu kucağınızda tutmayın, kucaklamayın, öpmeyin ve yemek yedirmeyin.  Belli bir süre onlara bir başkasının bakmasını sağlayın.
• Eğer emziriyorsanız süt vermeyi kesin.
• Hamile kadınlar yanında durmayın.
• 12 ay süre ile hamile kalmayın
• Eşinizle aynı yatakta yatmayın ; yatarken aranızda  en az 2 metre mesafe bırakın. En iyisi ayrı odada kalın ve uyuyun.
• Birkaç saatlik kısa süreli ziyaretçi kabul edebilirsiniz. Ziyaretçilerle aranızda en az iki metre mesafe bırakın. Çocuk ve hamile ziyaretçi kabul etmeyin.
• Tedaviden sonra işinize dönmek zorunda kalırsanız mesai arkadaşınızla uzun süre bir arada kalmayın. İşvereninizi durumunuz hakkında bilgilendirin.
• Özellikle küçük çocuklarla bir arada olmanızı gerektiren işte çalışıyorsanız işinize ara verin (Öğretmen, çocuk bakıcısı vb.).
• Radyasyona duyarlı bir işte çalışıyorsanız işine ara verin. (Fotoğrafçılık, RIA laboratuvarı görevlisi vb.)
• Sinema, tiyatro, konser ve benzeri kalabalık mekanlara gitmeyin.
• Tuvalet sonrası elleri en az 2 kez  çok iyi yıkayın.
• Lavaboları iyice yıkayın.
• Çatal ve kaşık ayrı kullanın. Bunları ayrı olarak yıkayın.
• Tuvaleti, her tuvaletten sonra 2-3 defa yıkayın ve 2 kova su dökün.
• Erkekler idrar yaparken  ayakta değil  oturarak alafranga tuvalete yapmalıdır

Yukarıda belirtilen önlemler en az bir hafta uyulması gerekir. Bundan sonra normal yaşantınıza devam edebilirsiniz.

Radyoaktif  iyot alınan günün ertesi günü Levotiroksin ilacına başlamak gerekir.

Tiroid kanserli hastalar  levotiroksin İlacını Nasıl Kullanır?

Tiroid kanserli hastalarda tiroid bezinin hepsi ameliyatla alındığından ameliyattan hemen sonra tiroid bezi yetmezliği gelişir.  Tiroid yetmezliği  nedeniyle   kanda yükselen  TSH hormonu  kanserin büyümesine de neden olduğundan Levotiroksin ilacı mutlaka kullanılır. Bu ilaçlara radyoaktif iyot tedavisinin alındığı günün ertesi günü başlanır. Bu ilaçların dozu kanserin yayılım yapıp yapmaması durumuna göre ayarlanır. Kanser yayılım yapmamışsa TSH düzeyi   0.1-0.4mIU/ml arasında olacak şekilde bu ilaçlar alınır. Kanserde yayılım varsa ilaçların dozu biraz fazla alınır ve  TSH 0.1 U/L’nin altına inecek şekilde ilaç kullanılır. Burada amaç bu tedavinin kanserin ilerlemesini önlemesidir. Kalp hastalığı ve kemik erimesi olanlarda ilaç dozları  buna göre doktorunuz tarafından ayarlanır.

Tiroid kanserli hastanın kontrolleri nasıl yapılır?

Tiroid ameliyatı yapılmış, arkasından  radyoaktif iyot  tedavisi almış ve  daha sonra  Levotiroksin ilacı kullanan  hastalar ilk zamanlar  6-9 ayda bir sonra duruma göre ve doktorunuzun kararına göre kontrollere gelirler. Bu kontrollerde amaç kanserin nüks edip etmediğini anlamak ve  tiroid hormon durumunu kontrol etmektir.

Tiroid kanserinin nüks edip etmediğini anlamak için  kontrollerde yapılan tetkikler şunlardır:

1- Kanda tiroglobulin düzeyini ölçmek (papiller ve folliküler kanserli hastalar için)
2- Kanda anti-tiroglobulin antikor ölçümü yapmak (papiller ve folliküler kanserli hastalar için)
3- Kanda kalsitonin hormonu ölçmek (medüller tiroid kanserli hastalar için)
4- Radyoaktif iyot veya başka izotoplarla vücut taraması yapmak
5- Tiroid ultrasonu yapmak

PET Taraması Nedir?

PET (pozitron emisyon tomagrafi), tiroid kanserli  hastalarda  yayılımın olduğu organları veya yerleri  saptamakta kullanılan ve yeni kullanıma geçmiş bir tetkiktir. Özellikle tiroglobulin düzeyi yüksek olduğu halde yapılan radyoaktif iyot vücut taraması ile kanserin nerede olduğu saptanamayan hastalarda faydalı olmaktadır. PET cihazı ülkemizde bazı merkezlerde bulunmaktadır.

Tiroid kanserinde ışın tedavisi  (radyoterapi) ve kemoterapi ne zaman yapılır?

Tiroid kanseri kemiklere yayılırsa veya boyunda bir bölgede yapışıklık varsa radyoterapi yapılır. Folliküler kanserin Hurthle hücreli tipinde  de boyuna yönelik radyoterapi yapılabilir. Uzak organlara yayılımın olduğu kanser hastalarında onkoloji uzmanlarının önerileri doğrultusunda kemoterapi denilen kanser ilaçlarıyla tedavi yapılır.


Etiketler : , , , ,