Troid Tedavi Op.Dr.Hakan Evrüke

Tiroid boynumuzun ön tarafında bulunan  bir  bezimizdir.   Tiroid bezinin görevi tiroid hormonlarını yani T3 ve T4 üretmek, depolamak ve gerektiğinde kana vermek ve metabolizmamızı ayarlamaktır.
   Tiroid bezi  15-20 gram kadar  ve  ceviz büyüklüğündedir.  Boynun ön tarafında cildin altında bulunur ve kelebek şeklindedir. Kelebeğin kanatları sağ ve sol lob olarak adlandırılırken, bu iki lobu birleştiren ortadaki  kısma   istmus adı verilir. Her lobun uzunluğu  4 cm  ve 1-2 cm enindedir.
   Tiroid bezi adem elması denen nefes borusu çıkıntısının (gırtlak) tam arkasındadır ve yutkunmakla aşağı yukarı hareket eder

TIROID HORMONLARI
Tiroid bezi gıda ve suyla aldığımız  iyod minerali ile tiroid hormonları yapar.  Su ve gıdalarla alınan iyod bağırsaklardan kana geçtikten  tiroid bezine gelir ve tiroid hormonlarının üretilmesinde kullanılır. Tiroid bezine giren iyod burada tirozin isimli aminoasitle birleşerek T3 ve T4 adı verilen tiroid hormonlarının yapılmasını  sağlar. T4 (tiroksin)  hormonun yapısında dört tane iyod molekülü olduğu için T4, T3 (tiriiyodotironin)  hormonun yapısında ise 3 tane iyod molekülü  olduğu için T3 adı verilmektedir. Tirozin aminoasiti yediğimiz proteinli gıdalarla sağlanır.   Tiroid hormonlarının yeteri kadar yapımı için protein ve iyodun gıda ve suyla  vücuda yetecek kadar alınması gerekmektedir. Tiroid Bezinde oluşan T3 ve T4 hormonları  daha sonra kan dolaşıma salınarak vücudun bütün organlarına ve hücrelerine  girer ve etkilerini gösterir.

Vücudumuzdaki tüm hücreler tiroid hormonlarından etkilenmektedir.
Bebeğin  gelişimi,  büyümesi ve tüm metabolizmaolaylarıi tiroid hormonları tarafından kontrol edilir.  Tiroid hormonlarının vücudumuzdaki bütün  organ veya hücreleri etkiler.  Kalp hızı, kan kolesterol düzeyi, vücut ağırlığı, kasların güçlü olması, adet düzeni, cilt ve tırnaklar, kemikler, seks organları, beyin ve psikolojik durum tiroid hormonlarından etkilenir.
   Tiroid bezinden  iki türlü tiroid hormonu salgılanırı: T4 (%80 oranında ),  (%20’si) ise  T3 hormonudur.  Hücrelere giren  hormon T3 hormonudur; T4 hormonu hücreye giremez. Bu nedenle T4 hormonu vücudumuzda  özellikle karaciğerde  ve diğer organlarımızda  deiyodinaz enzimler (D)  ile T3 hormonuna dönüşmektedir.  Bu dönüşümün bozulması durumunda T3 yeterince oluşamaz ve tiroid hormonları etkisini gösteremez.  
 T4 ve T3 hormonları kanda  bazı proteinlere bağlanarak dolaşırlar. Bu proteinlere bağlanan tiroid hormonlarına total T4 ve total T3 adı verilir. Kanda bulunan tiroid hormonlarının çok azı  ise  hiçbir proteine bağlanmadan  kanımızda  serbest olarak bulunur ki, bunlara serbest T3 ve serbest T4 hormonları denir. Serbest T3 ve serbest T4 hormonları total T3 ve total T4 hormonlarıyla  bir denge halinde bulunur ve tiroid bezinin  çalışma durumunu (az, çok veya normal çalışmasını) en iyi yansıtan  testler serbest tiroid hormonlarıdır.   Bu nedenle total T4 ve T3  tetkikleri yerine serbest T4 ve serbest T3  hormonlarını ölçtürmek  gerekir.


TSH HORMONU
   Tiroid bezinin çalışması beynimizde   bulunan hipofiz bezi tarafından kontrol edilir. Hipofiz bezi, TSH adı verilen bir hormon salgılar ve bu hormon kan yoluyla tiroid bezine gelerek   tiroid hormonu yapılmasını sağlar.   TSH hormonu tiroid bezinin iyod tutmasını sağladığı gibi tiroid hormonlarının yapılmasını da sağlar.
   Tiroid bezi az hormon salgıladığında hipofiz bezi TSH salgısını artırarak  tiroid bezinin daha çok hormon üretmesini sağlar. Bu nedenle tiroid bezinin az hormon salgıladığı tiroid yetmezliğinde (hipotiroidi) kanımızda TSH  hormonu  yüksek,  fakat T3 ve T4 hormonları düşük olarak bulunur.
   Tiroid bezi  çok hormon salgılarsa, yani kanımızda T3 ve T4  hormonları çok artarsa bu defa hipofiz bezinden salgılanan TSH hormonu azalır. Kanımızda T3 ve T4 hormonları  ne kadar yükselirse TSH  hormonu da o  kadar azalır. Hipertiroidi denilen tiroid bezinin aşırı çalışması durumunda kanımızda T3 ve T4 hormonları yüksek iken TSH hormonu normalin altına iner ve düşüktür.
   Görüldüğü  gibi hipofiz bezi kandaki T3 ve T4 hormon düzeyine göre TSH  hormon salgısını azaltıp artırmaktadır.
    Hipofiz bezi ise,  beynimizde, hipofiz bezinin üzerinde bulunan hipotalamus organı tarafından kontrol edilir.  Hipotalamus organı  salgıladığı TRH isimli hormon ile hipofiz bezinden TSH salınışını sağlar.
   Bu nedenle  hipotalamus, hipofiz ve tiroid bezi birbirine bağımlı olarak çalışan ve  birbirlerini kontrol eden 3 bezdir. Tiroid bezini hipofiz bezi kontrol ederken, hipofiz bezini de hipotalamus  kontrol etmektedir. Hipotalamusdan salgılanan TRH hormonu hipofiz bezini etkileyerek buradan TSH hormonu salgılatır. Hipofizden salgılanan  TSH hormonu ise tiroid bezinden tiroid hormonlarının  yapılmasını ve kana salgılanmasını sağlar.

Aç kalmak veya diyet yapmak   tiroid hormonlarını azaltır:
 
Toplam kalorideki azalma  T3 hormonunda düşme yapmaktadır. Açlıkta ise kortizol hormonunda artma, T3 hormonunda ise azalma olmaktadır.
 Uykusuzluk durumunda da T4 hormonu artarken T3 azalır. Depresyondaki kişilerde de aynı değişiklik gözlenir.
 Alkoliklerde ve karaciğer hastalarında ise T3 ve T4 düşerken TSH hormonu normaldir.


Etiketler : , , , , , ,